Não và đời sống

Não và đời sống

Dr. PAUL NUSSBAUM

Bạn muốn não khỏe mạnh? Chắc chắn là muốn. Nhưng cách sống lành mạnh mới khả dĩ khiến não khỏe mạnh. Thân xác cần vận động thì não cũng vậy. Những điều dưới đây được rút ra từ sinh học, tâm lý học, xã hội học, và lão khoa.

1. Liên quan điều mới lạ và phức tạp

Thu nhận các thông tin mới và các kỹ năng mới trong cuộc sống sẽ giúp não khỏe mạnh, ngay cả khi bạn già. Các hoạt động có giá trị cao nhất đối với sức khỏe của não là mới lạ và phức tạp theo mỗi người. Với người này là dễ nhưng với người khác là khó, vậy điều gì bạn cảm thấy khó thì điều đó có lợi cho sức khỏe não của bạn.

Điều mới lạ và phức tạp sẽ thử thách não, kích thích tìm hiểu, và thúc đẩy mật độ tiếp hợp (synaptic density), làm giảm bệnh viêm thần kinh (neurodegenerative disease). Nhờ thực hành một hoạt động hoặc một kỹ năng nào đó, mật độ tiếp hợp sẽ tăng, điều mới lạ và phức tạp có thể dễ dàng ghi nhớ và thành phản xạ. Do đó, tiếp tục học hỏi sẽ bảo đảm cho não luôn mở rộng và nhạy bén.

Thể dục kích thích não, giúp bạn hiểu cái gì là mới lạ và phức tạp đối với bạn, cái gì là “học vẹt” (by rote) và thụ động. Hãy lấy một tờ giấy, rồi chia thành 2 cột:

– Cột bên trái ghi 5 hoạt động mà bạn thích và thực hiện thường xuyên nhất. Đây là các hoạt động “vẹt” và thụ động. Não của bạn đã “thoải mái” với các hoạt động này, làm cho não không có lợi nhiều.

– Cột bên trái ghi 5 hoạt động mà bạn thấy phức tạp và không tham gia thường xuyên. Đây là các hoạt động mà não chưa hình thành nối kết thần kinh mạnh mẽ, chúng mới lạ và phức tạp. Các hoạt động này có thể giúp phát triển các nối kết thần kinh mới trong não.

2. Tập thể dục đều đặn

Thể dục là hệ quả tích cực của việc ngăn ngừa lão hóa. Thói quen tập thể dục không chỉ giảm nguy cơ mắc chứng viêm thần kinh, mà còn có thể giúp làm chậm quá trình gây các bệnh – như bệnh Alzheimer. Thể dục còn có thể cải thiện khí lực, cảm thấy khỏe mạnh, ngủ ngon, và não khỏe mạnh. Tập thể dục thường xuyên cũng làm giảm nguy cơ lo âu và trầm cảm. Xác định được lý do chúng ta không tập thể dục sẽ giúp chúng ta phá bỏ “rào cản”, dần dần thay đổi cách sống để sống khỏe.

3. Thân thiện và vui vẻ!

Bạn bè cho chúng ta những cơ hội chia sẻ kinh nghiệm, những điều mới lạ, những thách đố, nhữn cảm xúc, sự tin tưởng, và sự hiểu biết. Tình bạn là giọt mật, có thể cung cấp động thái cần thiết để cải thiện cách sống và trau dồi các kỹ năng sống. Liên quan những điều mới lạ cùng với bạn bè sẽ giúp phát triển lối sống mới, cho chúng ta cơ hội cảm nhận được giá trị của cuộc đời mình, rồi vui sống, vui cười, và thoải mái. Các hội đoàn hoặc các tổ chức là những nơi để bạn phát triển các mối quan hệ lành mạnh với người khác.

4. Nhận thức đúng đắn

Thật quan trọng để chúng ta kiểm soát sức khỏe và hiểu rằng chúng ta có trách nhiệm quản lý cơ thể của mình. Thầy thuốc chỉ là người giúp chúng ta mà thôi. Để sống khỏe và sống vui, hãy thường xuyên đi kiểm tra sức khỏe, và theo hướng dẫn của thầy thuốc. Thân xác khỏe mạnh thì tinh thần cũng thoải mái.

5. Thư giãn và thinh lặng

Xã hội ngày nay văn minh, công việc khiến bạn bận rộn, thế nên chúng ta ít có thời gian thư giãn và quan tâm thế giới xung quanh. Nhưng não cần có thời gian để xử lý các thông tin nhiều hơn, mới có thể tận hưởng lợi ích từ kinh nghiệm hằng ngày. Các biến chứng của cuộc sống nhiêu khê ngày nay là căng thẳng kinh niên và ảnh hưởng tiêu cực tới sức khỏe. Tự giảm thiểu các nhu cầu là bước quan trọng để giảm mức căng thẳng, và có thể tận hưởng cuộc sống. Giữ thinh lặng và ít nói rất tốt cho não. Càng đòi hỏi càng tự làm khổ mình. Đừng ôm đồm hoặc đa mang, như tục ngữ Việt Nam nói: “Ôm rơm nhặm bụng”.

Lĩnh vực nghiên cứu mới về khoa giải phẫu thần kinh (neurotheology) thúc đẩy nghiên cứu về mối tương quan thần kinh giữa việc cầu nguyện và kinh nghiệm chủ quan (subjective experience). Nhiều cuộc nghiên cứu đã cho thấy có mối liên hệ giữa tâm linh và hệ miễn nhiễm. Khi chúng ta tiếp tục nhiều về tiềm lực của những tư tưởng tích cực có ảnh hưởng tốt tới sức khỏe, những người bắt đầu thực hành những điều này thường xuyên trong đời sống hằng ngày sẽ có kết quả trong việc thay đổi cách sống.

6. Đừng xa cách xã hội

Duy trì mục đích sống là điều quan trọng đối với sự trường thọ. Quyết định sống tích cực trong thói quen hằng ngày có lợi cho sức khỏe lâu dài và sống thọ. Thái độ tích cực giữ vai trò quan trọng trong sự thành công, kể cả khả năng hồi phục sức khỏe sau khi bệnh.

Rất cần phát triển đa kỹ năng và các mối quan tâm trong cuộc sống, vì chúng ta có khả năng học biết và liên tục phát triển các tài năng mới qua thời gian. Chúng ta có trách nhiệm nuôi dưỡng các vai trò khác nhau, phát triển ý nghĩa riêng và mục đích sống. Công việc là hoạt động cần thiết giúp chúng ta tìm ra thêm các ý nghĩa trong cuộc sống. Làm cho những niềm đam mê hợp với công việc là điều gây sức mạnh, có thể thúc đẩy các tài năng và tiềm lực theo những cách hiệu quả.

7. Không hút thuốc, uống rượu hoặc chất gây nghiện

Sử dụng thuốc hút, ma túy, uống rượu hoặc các chất gây nghiện có thể làm giảm các chức năng, làm giảm sự năng động, và làm giảm quá trình nhận thức. Chúng thay đổi cảm xúc, làm tổn thương suy nghĩ bằng cách làm khó tập trung, khó chú ý, khó ghi nhớ, và các khả năng khác cũng bị ảnh hưởng. Hút thuốc là một trong các nguyên nhân hàng đầu gây 12 chứng ung thư – kể cả ung thư phổi, ung thư miệng, ung thư dạ dày, và ung thư gan. Đó là chưa nói tới vàng tay, vàng răng, trắng tóc, và hôi miệng!

8. Mục đích tài chính

Kế hoạch an toàn tài chính là cách tốt để kích thích chức năng thực hiện của não. Theo dõi mức thu chi giúp bạn kiểm soát khả năng tài chính. Dù thu nhập thế nào, hãy để dành 5% số thu mỗi tháng – rồi bạn sẽ phải tự cảm ơn chính mình đấy!

9. Chế độ ăn uống

Hấp thu nhiều thực phẩm giàu calo là vấn đề chính của xã hội hiện đại. Việc hiểu lý do chúng ta ăn gì là một trong các cách ảnh hưởng nhiều nhất đối với sức khỏe và sự trường thọ. Các thực phẩm tốt cho não gồm chất béo Omega-3 có trong cá, đậu phộng (lạc) và các loại hạt. Các thực phẩm chứa Vitamin E và Vitamin C có nhiều hiệu quả chống ôxy-hóa. Folate cũng giúp làm giảm nguy cơ mắc một số bệnh về thần kinh và chứng rối loạn phát triển.

10. Duy trì các mối quan hệ

Khả năng giao tiếp của chúng ta và giao tiếp với người khác là điều quan trọng trong việc duy trì các mối quan hệ thân thiết và lành mạnh. Sống xa cách sẽ ảnh hưởng xấu tới sức khỏe. Nghiên cứu cho thấy tầm quan trọng của xã hội trong việc làm giảm nguy cơ chứng rối loạn thần kinh. Khả năng phát triển các mối quan hệ là cách làm tăng sức khỏe, làm giảm stress, giúp nhận thức những điều mới, và giúp biểu lộ cảm xúc.

CHÚ Ý: Nên nhớ rằng não không hoạt động riêng lẻ, mà luôn liên đới với cơ thể. Cơ thể hoạt động như một dàn nhạc, sản sinh cách cư xử hài hòa. Tim là phần quan trọng quan hệ với não, gần 25% lượng ôxy và máu từ mỗi nhịp tim đối với não. Hãy ghi nhớ để sống hạnh phúc!

TRẦM THIÊN THU (Chuyển ngữ từ Reader’s Digest)

Read More

Đấng Bảo Trợ

VRNs (14.05.2013) – Sài Gòn – Chúa Thánh Thần là Thiên Chúa Ngôi Ba. Ngài được mệnh danh bằng nhiều tước hiệu: Thánh Linh, Thần Khí, Đấng Sáng Tạo, Đấng Canh Tân, Đấng Bảo Trợ, Đấng An Ủi, Thần Chân Lý, Thần Hòa Bình, Thần Công Lý, là Đấng tác động những điều được đề cập trong Giáo huấn Xã hội của Giáo hội Công giáo.

Cuộc đời rất cần có người bảo bọc, che chở, nâng đỡ, hướng dẫn,… Ngày nay, muốn bảo đảm phần nào cho cuộc sống, người ta mua nhiều loại bảo hiểm: Bảo hiểm nhân thọ, bảo hiểm sinh mạng, bảo hiểm xe cộ, bảo hiểm y tế, bảo hiểm tài chính,… Cuộc sống tâm linh của các Kitô hữu có một loại bảo hiểm đặc biệt: Bảo hiểm linh hồn qua Đấng Bảo Trợ – tức là nhờ Thần Khí Thiên Chúa.

Tuy nhiên, bảo hiểm thế gian là dạng “khoán”, người ta thường nói là “khoán trắng”, còn bảo hiểm tâm linh không thể “khoán” theo kiểu thế gian!

Vậy Thần Khí Thiên Chúa là ai? Đó là “Thần Khí khôn ngoan và minh mẫn (thông minh), Thần Khí mưu lược (lo liệu) và dũng mãnh (sức mạnh), Thần Khí hiểu biết và kính sợ Đức Chúa” (Is 11:2-3).

Ngôn sứ Isaia chỉ liệt kê 6 ơn Chúa Thánh Thần. Nhưng người Công giáo vẫn thường nghe nói có 7 ơn Chúa Thánh Thần. Vậy là sao? Chúng ta biết rằng số 7 là con số hoàn hảo theo Kinh Thánh, Giáo hội thêm một ơn nữa để cho đủ con số 7, bản dịch Hy Lạp cũng như bản dịch Latin đều thêm một Thần Khí nữa là Thần Khí hiếu nghĩa (đạo đức). Tuy nhiên, Chúa Thánh Thần không chỉ tác động “hạn chế” trong 7 ơn đó. Ngài là Thiên Chúa, mà Thiên Chúa chỉ có điều lành thánh, thế nên Ngài tác động và là hiện thân trong mọi điều tốt lành.

Sách Công vụ cho biết: “Khi đến ngày lễ Ngũ Tuần, mọi người đang tề tựu ở một nơi, bỗng từ trời phát ra một tiếng động, như tiếng gió mạnh ùa vào đầy cả căn nhà, nơi họ đang tụ họp. Rồi họ thấy xuất hiện những hình lưỡi giống như lưỡi lửa tản ra đậu xuống từng người một” (Cv 2:1-3). Gió và Lửa đó là Chúa Thánh Thần. Sau khi được tràn đầy ơn Thánh Thần, mọi người bắt đầu nói các thứ tiếng lạ, tuỳ theo khả năng Thánh Thần ban cho. Hoạt động của Chúa Thánh Thần thật kỳ diệu!

Ai cũng cần Ơn Thông Minh để có thể xoay xở những lúc gặp khó khăn trong cuộc sống, đặc biệt là những người sáng tác văn, thơ, nhạc, họa,… rất cần Đấng Sáng Tạo soi sáng và hướng dẫn chi tiết để có những ý tưởng mới lạ và độc đáo.

Sau đó, tại Giêrusalem có những người Do-thái sùng đạo kéo đến vì thấy “sự lạ”. Họ kinh ngạc vì ai nấy đều nghe các ông nói tiếng bản xứ của mình. Họ sửng sốt và thán phục. “Mỗi người nói tiếng bản xứ của mình, nhưng mọi người nghe đều hiểu. Mọi người bảo nhau: “Vậy mà chúng ta đều nghe họ dùng tiếng nói của chúng ta mà loan báo những kỳ công của Thiên Chúa!” (Cv 2:11). Nhưng cũng có những người không hiểu ất giáp gì thì lại chế nhạo: “Mấy ông này xỉn quá rồi!” (Cv 2:13).

Chúa Giêsu về trời nhưng chúng ta không mồ côi, vì Ngài lại ban Chúa Thánh Thần cho chúng ta. Từ đó cũng là thời đại của Chúa Thánh Thần. Ngài không ngừng hoạt động trong mọi người từ ngày được lãnh nhận Bí tích Thánh tẩy và bảo trợ chúng ta suốt đời này. Chúng ta thường quên Ngài, nhưng Ngài không quên chúng ta và vẫn tác động trong chúng ta suốt đêm ngày. Vì thế, chúng ta hãy tự nhủ: “Chúc tụng Chúa đi, hồn tôi hỡi!” (Tv 104:1a). Và hãy thân thưa: “Lạy Chúa là Thiên Chúa con thờ, Chúa muôn trùng cao cả!” (Tv 104:1).

Không có Chúa, phàm nhân chỉ có nước “bó tay” và cuộc sống bị “trục trặc” ngay, đơn giản nhất nhưng lại quan trọng nhất đó là KHÔNG KHÍ. Một ơn tuyệt vời như vậy mà hầu như chúng ta không hề biết tạ ơn. Thật vậy: “Chúa ẩn mặt đi, chúng rụng rời kinh hãi; lấy sinh khí lại, là chúng tắt thở ngay, mà trở về cát bụi. Sinh khí của Ngài, Ngài gửi tới, là chúng được dựng nên, và Ngài đổi mới mặt đất này” (Tv 104:29-30). Sinh khí là sinh lực, là sự sống, tức là Chúa Thánh Thần đang hoạt động trong chúng ta.

Vì thế, hãy biết ơn và xưng tụng Thiên Chúa: “Vinh hiển Chúa, nguyện muôn năm tồn tại, công trình Chúa làm Chúa được hân hoan” (Tv 104:31). Đồng thời hãy đoan hứa: “Nguyện tiếng lòng tôi làm cho Người vui thoả, đối với tôi, niềm vui là chính Chúa” (Tv 104:34).

Thánh Phaolô chỉ rõ những gì thuận hoặc nghịch với Chúa Thánh Thần: “Những ai bị tính xác thịt chi phối thì không thể vừa lòng Thiên Chúa. Nhưng anh em không bị tính xác thịt chi phối, mà được Thần Khí chi phối, bởi vì Thần Khí của Thiên Chúa ngự trong anh em. Ai không có Thần Khí của Đức Kitô, thì không thuộc về Đức Kitô” (Rm 8:8-9). Phân định rất rạch ròi, rất chính xác. Và rồi Thánh Phaolô đưa ra phản đề: “Nhưng nếu Đức Kitô ở trong anh em, thì dầu thân xác anh em có phải chết vì tội đã phạm, Thần Khí cũng ban cho anh em được sống, vì anh em đã được trở nên công chính” (Rm 8:10). Thật tuyệt vời vì dù thân xác chúng ta có phải chết vì trót lỡ phạm tội thì Chúa Thánh Thần lại làm cho sống. Ơn Tái Sinh cao cả vô cùng!

Thánh Phaolô cho biết thêm: “Nếu Thần Khí ngự trong anh em, Thần Khí của Đấng đã làm cho Đức Giêsu sống lại từ cõi chết, thì Đấng đã làm cho Đức Giêsu sống lại từ cõi chết, cũng sẽ dùng Thần Khí của Người đang ngự trong anh em, mà làm cho thân xác của anh em được sự sống mới” (Rm 8:11).

Ai cũng là “con nợ” của Thiên Chúa, đặc biệt là với Chúa Thánh Thần. Nhưng món nợ đó không phải mang nợ đối với tính xác thịt, để rồi sống theo tính xác thịt: “Nếu sống theo tính xác thịt, anh em sẽ phải chết; nhưng nếu nhờ Thần Khí, anh em diệt trừ những hành vi của con người ích kỷ nơi anh em, thì anh em sẽ được sống” (Rm 8:13).

Được Thần Khí Thiên Chúa hướng dẫn, chúng ta trở nên con cái của Thiên Chúa. Đó là “món nợ lớn” của mỗi chúng ta. Cũng chính nhờ Thần Khí mà chúng ta được trở nên nghĩa tử, nhờ đó mà chúng ta được vinh dự kêu lên: “Áp-ba! Cha ơi!” (Rm 8:15). Không chỉ vậy, Chúa Thánh Thần còn “chứng thực cho thần trí chúng ta rằng chúng ta là con cái Thiên Chúa, được thừa tự và đồng thừa kế với Đức Kitô” (Rm 8:16-17a). Thánh Phaolô đưa ra lý do chính đáng: “Một khi cùng chịu đau khổ với Người, chúng ta sẽ cùng được hưởng vinh quang với Người” (Rm 8:17b). Nghe chừng đơn giản, nhưng đó cũng chính là điều-kiện-ắt-có-và-đủ để chúng ta có thể dám nhận mình là Kitô hữu, đặc biệt là người Công giáo.

Trước khi Chúa Giêsu về trời, nơi Ngài xuất phát, Ngài đã căn dặn các đệ tử: “Nếu anh em nhân danh Thầy mà xin Thầy điều gì, thì chính Thầy sẽ làm điều đó. Nếu anh em yêu mến Thầy, anh em sẽ giữ các điều răn của Thầy. Thầy sẽ xin Chúa Cha và Người sẽ ban cho anh em một Đấng Bảo Trợ khác đến ở với anh em luôn mãi” (Ga 14:14-16). Cùng với Thánh Thể, đó cũng là một bảo chứng cho lời Ngài đã hứa: “Thầy ở cùng anh em mọi ngày cho đến tận thế” (Mt 28:20).

Đức Giêsu xác quyết: “Ai yêu mến Thầy, thì sẽ giữ lời Thầy. Cha Thầy sẽ yêu mến người ấy. Cha Thầy và Thầy sẽ đến và ở lại với người ấy. Ai không yêu mến Thầy, thì không giữ lời Thầy. Và lời anh em nghe đây không phải là của Thầy, nhưng là của Chúa Cha, Đấng đã sai Thầy” (Ga 14:23-24). Ngài đưa ra một hệ lụy với mức nối kết chặt chẽ quá. Chúng ta nghe nhiều, biết nhiều, và kinh nghiệm cũng nhiều về “chữ” YÊU, điều mà Chúa Giêsu nhắc nhở quá nhiều lần, hầu như chúng ta nghe và biết đến nỗi hóa NHÀM. Thế nhưng mấy ai sống đúng nghĩa chữ YÊU của Chúa Giêsu? Liệu có phải chúng ta đang KHÔNG CẦN Chúa Thánh Thần tác động? Hay là Chúa Thánh Thần ĐÃ tác động mà chúng ta KHÔNG MUỐN “xin vâng”? Chắc hẳn không oan đâu – dù bạn là ai và ở cương vị nào!

Quả thật, Chúa Giêsu đã xác minh: “Các điều đó, Thầy ĐÃ nói với anh em, đang khi còn ở với anh em” (Ga 14:25a). Thầy Giêsu nói nhiều lắm rồi, nói mãi mà chúng ta vẫn chưa thấy “ngứa” tai. Đại Sư Giêsu biết, biết lắm, biết rõ, Ngài cũng rất thấu hiểu và rất cảm thông, thế nên Ngài lại phải tiếp tục hứa: “Nhưng Đấng Bảo Trợ là Thánh Thần Chúa Cha sẽ sai đến nhân danh Thầy, Đấng đó sẽ dạy anh em mọi điều và sẽ làm cho anh em nhớ lại mọi điều Thầy đã nói với anh em” (Ga 14:25b-26).

Thật may mắn và thật hạnh phúc cho phàm nhân khốn nạn chúng ta. Vấn đề còn lại là chúng ta có CAN ĐẢM vâng lời mà làm theo Ý Ngài hay không, tức là chúng ta có chấp nhận cách tác động của Chúa Thánh Thần hay không. Rất đơn giản nhưng cũng rất phức tạp. Đừng theo ý mình hoặc vinh danh mình, mà hãy noi gương Đức Mẹ “xin vâng” và nhất quyết vì vinh danh Thiên Chúa mà thôi!

Thật thế, chúng ta PHỤC VỤ cũng chưa đúng mức mà!

Lạy Thiên Chúa Ngôi Ba, chúng con xin lỗi vì đã thường xuyên quên Ngài, thế mà Ngài vẫn yêu thương chúng con. Cúi xin Ngài đến canh tân thế gian và biến đổi chúng con trở thành những khí cụ hữu dụng của Thiên Chúa. Xin thương xót mà tha thứ những kiểu “chảnh” của chúng con, lạy Chúa Thánh Thần! Chúng con cầu xin nhân danh Thánh Tử Giêsu Kitô Phục Sinh, Thiên Chúa cứu độ của chúng con. Amen.

TRẦM THIÊN THU

Read More

Dâng Mẹ

Dang Me (lay Me Maria Me ThienChua)

More PowerPoint presentations from Offices ThongNguyen

Read More