Não và đời sống

Não và đời sống

Dr. PAUL NUSSBAUM

Bạn muốn não khỏe mạnh? Chắc chắn là muốn. Nhưng cách sống lành mạnh mới khả dĩ khiến não khỏe mạnh. Thân xác cần vận động thì não cũng vậy. Những điều dưới đây được rút ra từ sinh học, tâm lý học, xã hội học, và lão khoa.

1. Liên quan điều mới lạ và phức tạp

Thu nhận các thông tin mới và các kỹ năng mới trong cuộc sống sẽ giúp não khỏe mạnh, ngay cả khi bạn già. Các hoạt động có giá trị cao nhất đối với sức khỏe của não là mới lạ và phức tạp theo mỗi người. Với người này là dễ nhưng với người khác là khó, vậy điều gì bạn cảm thấy khó thì điều đó có lợi cho sức khỏe não của bạn.

Điều mới lạ và phức tạp sẽ thử thách não, kích thích tìm hiểu, và thúc đẩy mật độ tiếp hợp (synaptic density), làm giảm bệnh viêm thần kinh (neurodegenerative disease). Nhờ thực hành một hoạt động hoặc một kỹ năng nào đó, mật độ tiếp hợp sẽ tăng, điều mới lạ và phức tạp có thể dễ dàng ghi nhớ và thành phản xạ. Do đó, tiếp tục học hỏi sẽ bảo đảm cho não luôn mở rộng và nhạy bén.

Thể dục kích thích não, giúp bạn hiểu cái gì là mới lạ và phức tạp đối với bạn, cái gì là “học vẹt” (by rote) và thụ động. Hãy lấy một tờ giấy, rồi chia thành 2 cột:

– Cột bên trái ghi 5 hoạt động mà bạn thích và thực hiện thường xuyên nhất. Đây là các hoạt động “vẹt” và thụ động. Não của bạn đã “thoải mái” với các hoạt động này, làm cho não không có lợi nhiều.

– Cột bên trái ghi 5 hoạt động mà bạn thấy phức tạp và không tham gia thường xuyên. Đây là các hoạt động mà não chưa hình thành nối kết thần kinh mạnh mẽ, chúng mới lạ và phức tạp. Các hoạt động này có thể giúp phát triển các nối kết thần kinh mới trong não.

2. Tập thể dục đều đặn

Thể dục là hệ quả tích cực của việc ngăn ngừa lão hóa. Thói quen tập thể dục không chỉ giảm nguy cơ mắc chứng viêm thần kinh, mà còn có thể giúp làm chậm quá trình gây các bệnh – như bệnh Alzheimer. Thể dục còn có thể cải thiện khí lực, cảm thấy khỏe mạnh, ngủ ngon, và não khỏe mạnh. Tập thể dục thường xuyên cũng làm giảm nguy cơ lo âu và trầm cảm. Xác định được lý do chúng ta không tập thể dục sẽ giúp chúng ta phá bỏ “rào cản”, dần dần thay đổi cách sống để sống khỏe.

3. Thân thiện và vui vẻ!

Bạn bè cho chúng ta những cơ hội chia sẻ kinh nghiệm, những điều mới lạ, những thách đố, nhữn cảm xúc, sự tin tưởng, và sự hiểu biết. Tình bạn là giọt mật, có thể cung cấp động thái cần thiết để cải thiện cách sống và trau dồi các kỹ năng sống. Liên quan những điều mới lạ cùng với bạn bè sẽ giúp phát triển lối sống mới, cho chúng ta cơ hội cảm nhận được giá trị của cuộc đời mình, rồi vui sống, vui cười, và thoải mái. Các hội đoàn hoặc các tổ chức là những nơi để bạn phát triển các mối quan hệ lành mạnh với người khác.

4. Nhận thức đúng đắn

Thật quan trọng để chúng ta kiểm soát sức khỏe và hiểu rằng chúng ta có trách nhiệm quản lý cơ thể của mình. Thầy thuốc chỉ là người giúp chúng ta mà thôi. Để sống khỏe và sống vui, hãy thường xuyên đi kiểm tra sức khỏe, và theo hướng dẫn của thầy thuốc. Thân xác khỏe mạnh thì tinh thần cũng thoải mái.

5. Thư giãn và thinh lặng

Xã hội ngày nay văn minh, công việc khiến bạn bận rộn, thế nên chúng ta ít có thời gian thư giãn và quan tâm thế giới xung quanh. Nhưng não cần có thời gian để xử lý các thông tin nhiều hơn, mới có thể tận hưởng lợi ích từ kinh nghiệm hằng ngày. Các biến chứng của cuộc sống nhiêu khê ngày nay là căng thẳng kinh niên và ảnh hưởng tiêu cực tới sức khỏe. Tự giảm thiểu các nhu cầu là bước quan trọng để giảm mức căng thẳng, và có thể tận hưởng cuộc sống. Giữ thinh lặng và ít nói rất tốt cho não. Càng đòi hỏi càng tự làm khổ mình. Đừng ôm đồm hoặc đa mang, như tục ngữ Việt Nam nói: “Ôm rơm nhặm bụng”.

Lĩnh vực nghiên cứu mới về khoa giải phẫu thần kinh (neurotheology) thúc đẩy nghiên cứu về mối tương quan thần kinh giữa việc cầu nguyện và kinh nghiệm chủ quan (subjective experience). Nhiều cuộc nghiên cứu đã cho thấy có mối liên hệ giữa tâm linh và hệ miễn nhiễm. Khi chúng ta tiếp tục nhiều về tiềm lực của những tư tưởng tích cực có ảnh hưởng tốt tới sức khỏe, những người bắt đầu thực hành những điều này thường xuyên trong đời sống hằng ngày sẽ có kết quả trong việc thay đổi cách sống.

6. Đừng xa cách xã hội

Duy trì mục đích sống là điều quan trọng đối với sự trường thọ. Quyết định sống tích cực trong thói quen hằng ngày có lợi cho sức khỏe lâu dài và sống thọ. Thái độ tích cực giữ vai trò quan trọng trong sự thành công, kể cả khả năng hồi phục sức khỏe sau khi bệnh.

Rất cần phát triển đa kỹ năng và các mối quan tâm trong cuộc sống, vì chúng ta có khả năng học biết và liên tục phát triển các tài năng mới qua thời gian. Chúng ta có trách nhiệm nuôi dưỡng các vai trò khác nhau, phát triển ý nghĩa riêng và mục đích sống. Công việc là hoạt động cần thiết giúp chúng ta tìm ra thêm các ý nghĩa trong cuộc sống. Làm cho những niềm đam mê hợp với công việc là điều gây sức mạnh, có thể thúc đẩy các tài năng và tiềm lực theo những cách hiệu quả.

7. Không hút thuốc, uống rượu hoặc chất gây nghiện

Sử dụng thuốc hút, ma túy, uống rượu hoặc các chất gây nghiện có thể làm giảm các chức năng, làm giảm sự năng động, và làm giảm quá trình nhận thức. Chúng thay đổi cảm xúc, làm tổn thương suy nghĩ bằng cách làm khó tập trung, khó chú ý, khó ghi nhớ, và các khả năng khác cũng bị ảnh hưởng. Hút thuốc là một trong các nguyên nhân hàng đầu gây 12 chứng ung thư – kể cả ung thư phổi, ung thư miệng, ung thư dạ dày, và ung thư gan. Đó là chưa nói tới vàng tay, vàng răng, trắng tóc, và hôi miệng!

8. Mục đích tài chính

Kế hoạch an toàn tài chính là cách tốt để kích thích chức năng thực hiện của não. Theo dõi mức thu chi giúp bạn kiểm soát khả năng tài chính. Dù thu nhập thế nào, hãy để dành 5% số thu mỗi tháng – rồi bạn sẽ phải tự cảm ơn chính mình đấy!

9. Chế độ ăn uống

Hấp thu nhiều thực phẩm giàu calo là vấn đề chính của xã hội hiện đại. Việc hiểu lý do chúng ta ăn gì là một trong các cách ảnh hưởng nhiều nhất đối với sức khỏe và sự trường thọ. Các thực phẩm tốt cho não gồm chất béo Omega-3 có trong cá, đậu phộng (lạc) và các loại hạt. Các thực phẩm chứa Vitamin E và Vitamin C có nhiều hiệu quả chống ôxy-hóa. Folate cũng giúp làm giảm nguy cơ mắc một số bệnh về thần kinh và chứng rối loạn phát triển.

10. Duy trì các mối quan hệ

Khả năng giao tiếp của chúng ta và giao tiếp với người khác là điều quan trọng trong việc duy trì các mối quan hệ thân thiết và lành mạnh. Sống xa cách sẽ ảnh hưởng xấu tới sức khỏe. Nghiên cứu cho thấy tầm quan trọng của xã hội trong việc làm giảm nguy cơ chứng rối loạn thần kinh. Khả năng phát triển các mối quan hệ là cách làm tăng sức khỏe, làm giảm stress, giúp nhận thức những điều mới, và giúp biểu lộ cảm xúc.

CHÚ Ý: Nên nhớ rằng não không hoạt động riêng lẻ, mà luôn liên đới với cơ thể. Cơ thể hoạt động như một dàn nhạc, sản sinh cách cư xử hài hòa. Tim là phần quan trọng quan hệ với não, gần 25% lượng ôxy và máu từ mỗi nhịp tim đối với não. Hãy ghi nhớ để sống hạnh phúc!

TRẦM THIÊN THU (Chuyển ngữ từ Reader’s Digest)

Read More

Phát triển trí thông minh ở trẻ

 

Cha Mẹ nào cũng muốn con cái mình vừa ngoan vừa giỏi. Chúng không giỏi xuất chúng thì cũng “phải” thuộc loại khá. Nhưng bạn đã làm gì để con cái thông mình hơn? Có nhiều cách. Nghiên cứu mới của Anh quốc đã chỉ ra những thói quen mà bạn cần nuôi dưỡng để cải thiện khả năng nhận thức của con cái – dù trai hay gái.

Một nhóm nghiên cứu thuộc ĐH London đã “xem xét” các phương pháp của cha mẹ và môi trường gia đình của 1.690 trẻ em Anh. Họ so sánh các yếu tố này với điểm của các trẻ em về nhiều loại bài kiểm tra nhận thức, như việc đọc và trắc nghiệm chỉ số thông minh (IQ). Các nhà nghiên cứu cũng xét đến cả giai cấp xã hội việc học tập của các em.

Họ xác định một số kỹ thuật của cha mẹ kết hợp với phương pháp thông minh. TS Marcus Richards, nhà dịch tễ học liên quan nhận thức và đồng tác giả nghiên cứu này, nói: “Cùng với môi trường vệ sinh tốt, an toàn, và vài yếu tố môi trường khác, các kỹ thuật này có thể quyết định tới 60% khả năng não của trẻ”.

Kích thích nhận thức: TS Richards khuyên nên cho trẻ đọc nhiều loại sách, kể cả vẽ hoặc làm những thứ liên quan óc tưởng tượng và kích thích não. Cho trẻ đọc những sách vừa tầm hiểu của trẻ nhưng cũng khuyến khích trẻ học thêm những từ mới để trẻ phát triển ngôn ngữ.

Môi trường gia đình: Hãy khuyến khích trẻ hỏi và khám phá các tư tưởng mới. Đừng làm trẻ cụt hứng khi học thêm bằng cách trả lời như “vì nó như thế” hoặc “vì ba/mẹ bảo vậy”. Nói kiểu đó sẽ khiến trẻ chản nản và thất vọng, không muốn tìm hiểu thêm. Hãy nói về những thứ mà bạn thấy thích thú với mức mà trẻ thấy có thể hiểu.

Cha Mẹ gợi hứng: Con cái sẽ theo gương cha mẹ. Nếu cha mẹ dành thời gian xem ti-vi hoặc xem phim, trẻ cũng sẽ làm theo một cách vô thức, vì con cái luôn coi cha mẹ là “thần tượng”. Nhưng nếu cha mẹ dành thời gian đọc sách, viết lách, hoặc làm các hoạt động liên quan phát triển trí thông minh, con cái cũng sẽ làm theo. Đúng như người ta nói: “Cha nào, con nấy”.

TRẦM THIÊN THU (Chuyển ngữ từ Men’s Health)

Read More

Người cha tốt

Có con thì dễ, nhưng làm cha thì không dễ. Người cha có thể làm con cái sợ – kính sợ, nể mà sợ chứ không sợ hãi, nhưng cũng có thể làm con cái coi thường. Cách sống của người cha có tạo uy tín hay không mới là vấn đề. Tục ngữ Việt Nam nói: “Mẹ khuyên một trăm không bằng cha ngăm một tiếng”. Thật vậy, chất nam tính ở người cha thực sự quan trọng. Dưới đây là vài gợi ý:

1. Hãy thẳng thắn. Hãy nói rõ ràng, thẳng thắn, trẻ sẽ lắng nghe. Theo một nghiên cứu đăng trên tạp chí Applied Developmental Psychology (Tâm lý Phát triển Ứng dụng), các gia đình có cha mẹ đều còn làm việc, người cha ảnh hưởng đến việc phát triển ngôn ngữ của trẻ 3 tuổi nhiều hơn so với người mẹ. Hãy đưa ra các hoạt động sáng tạo và đầy kịch tính, dùng các từ ngữ chủ yếu và tạo tính tò mò ở trẻ. Nhờ đó mà trẻ sẽ học được nhiều.

2. Hãy bình tĩnh. Khi thấy lo lắng gia tăng, hãy bình tĩnh tìm ra nguyên nhân chính. Nổi nóng chỉ là “đổ dầu vào lửa”. Hãy cố gắng thản nhiên và kiềm chế cơn giận, đừng làm con cái hoảng sợ. Con cái la lối om sòm, đánh nhau chí chóe, cứ bình tĩnh và chú ý, chứ không làm ngơ. Có thể làm như vậy không tác dụng hiệu quả đôi lần trước, nhưng những lần sau sẽ hiệu quả. Nhiều bậc cha mẹ chỉ la cái miệng nhưng con cái không tuân phục vì chúng cảm thấy “tâm phục, khẩu phục” cha mẹ.

3. Cứ thử thách. Trẻ em 4-6 tuổi bắt đầu có thái độ “làm trái ý” cha mẹ, càng nói chúng càng “chọc tức” thêm. Cứ mặc chúng, và khi sự cố xảy ra thì chúng sẽ nhận biết mình sai lầm. Lúc đó sẽ tác dụng nếu cha mẹ nói với chúng: “Cá không ăn muối cá ươn”. Người cha hãy cương nghị dù người mẹ sợ con tổn thương. Câu “con hư tại mẹ” có lúc đúng, có lúc không đúng. Thực ra không phải chúng cãi lời cha mẹ mà chúng đang độ tuổi phát triển và muốn khám phá thế giới để tự khẳng định mình. Sau những “thất bại”, chúng sẽ cẩn thận hơn, mạnh mẽ hơn và tự tin hơn.

4. Hãy khuyến khích. Nếu cha mẹ khả dĩ truyền cho con cái sự hăng say và cần mẫn làm việc thì đó là tặng phẩm quý giá dành cho chúng. Trong tầm nghe của trẻ, hãy nói chuyện với chúng như những người bạn hoặc như người thân để chúng có thể nhận ra tình yêu thương và sẵn sàng lắng nghe. Hãy chỉ bảo chứ đừng ra lệnh. Sự khuyến khích luôn tạo hiệu quả bất ngờ.

5. Hãy giáo dục. Con cái còn trẻ người non dạ, chưa nhiều kinh nghiệm, đừng bắt chúng phải như người lớn. Cứ để chúng tò mò khi thấy gì lạ: Chiếc đèn nhấp nháy, vòi nước chảy róc rách, con chó cắn đùa,… Nhưng hãy canh chừng để chúng không gặp nguy hiểm. Từ những việc nhỏ, hãy giáo dục chúng về lòng nhân ái, lòng đại lượng, tính can đảm, sự cao thượng, lòng ái quốc, tình đồng loại, nghĩa đồng bào,… Trẻ còn hay thắc mắc vì muốn tìm hiểu thế giới xung quanh, hãy từ từ và khéo léo giải thích, đừng la rầy hoặc làm ngơ kẻo chúng nản chí, thất vọng.

6. Hãy hy vọng. Cứ để chúng phát triển bình thường, đừng bắt chúng là người phi thường hoặc xuất chúng mà ép chúng làm hoặc học quá sức. Thái quá bất cập. Nhiều trẻ bị “đúc khuôn” quá, bị nhồi nhét quá mà ảnh hưởng xấu đến sức khỏe tâm sinh lý. Nếu chúng là người tài giỏi thì tốt, nhưng nếu chúng chỉ đủ khả năng là người bình thường thì cũng đừng ép chúng phải là “ông kia, bà nọ”. Thiên tài cũng chỉ xuất chúng khi được hướng dẫn đúng cách. Đừng thấy con mình “giỏi” hơn các trẻ cùng trang lứa mà tưởng chúng là thiên tài! Hãy hy vọng nơi con cái nhưng đừng ảo tưởng hoặc thúc ép chúng.

Thành công là điều tốt, nhưng nếu chúng không thành công thì cũng thành nhân vậy. Thành nhân mới là điều quan trọng hơn!

TRẦM THIÊN THU

Read More

ĐỨC TIN VÀ SỰ CHỮA LÀNH

ĐỨC TIN VÀ SỰ CHỮA LÀNH

Lời chia sẻ của Lm. Fio Mascarenhas S.J.

Tôi xin bắt đầu chia sẻ về một câu chuyện chữa lành rất đáng ghi nhớ mà tôi là một nhân chứng tại Bombay vào năm 1978. Thành phố này có một hệ thống xe điện tốc hành, mỗi ngày chuyên chở trên năm triệu người từ các vùng ngoại ô vào khu thương mại thành phố, và họ trở về mỗi buổi chiều. Một hôm vào giờ đông người (6 giờ chiều), đã xảy ra một tai nạn. Một chiếc xe điện đang ngừng để chờ đèn xanh, đã bị một xe điện khác đâm mạnh vào phía sau vì bị đức thắng. Cả hai xe đều bị bẹp dúm lại.

Ở Bombay thường dành cho phụ nữ toa xe cuối cùng, và đó là toa bị đụng mạnh nhất. Trên thực tế tất cả những ai ở trong toa xe đó đều bị chết. Nhưng có sự ngoại lệ cho Pauline, một cô giáo Công Giáo từ trường học trở về nhà sau một ngày làm việc. Từ sáu giờ chiều cho mãi đến hai giờ sáng đoàn cứu hỏa mới giải quyết được vấn nạn, họ dùng mỏ hàn xì bằng khí đốt để cắt rời các mảnh sắt và đưa được Pauline ra ngoài, trong khi cô nghe tiếng rên la của những người khác sắp chết. Cô bị thương nặng, được đưa vào nhà thương điều trị nhiều tuần lễ. Xương sống cô bị hư vĩnh viễn, và cô chỉ có thể bước đi với một dụng cụ trợ lực đặc biệt và phải dùng một chiếc giầy có đế cao 6 phân Anh (một chân co lại ngắn hơn chân kia). Ngoài ra, vì bị chấn thương nặng nên cô thường bị đau đớn bởi những cơn ác mộng và ban eđem không ngủ được. Cô cần được chữa lành cả hai phương diện: nội tâm và thể xác.

Một hôm vào tháng Mười năm 1978, trong thời gian Đại Hội Canh Tân Đặc Sủng Công Giáo Toàn Quốc của chúng tôi tại Ấn Độ, cô đã được chữa lành hoàn toàn! Trên hai chục ngàn người hiện diện khi sự kiện này xảy ra. Thật là lạ lùng, trong buổi sáng ngày hôm đó, trước khi rời nhà để được đua đến tham dự buổi cầu nguyện chữa lành trong Đại Hội, Pauline đã cảm thấy cần phải lua chùi sạch sẽ đôi giầy trước đây cô thường đi hằng ngày nhưng đã không dùng cả mấy tháng nay. Mẹ cô ngạc nhiên, hỏi: “Tại sao con làm vậy?” Cô trả lời: “Má, hôm nay con sẽ đi về nhà bằng đôi giầy này.” Chúa Thánh Linh đã ban cho cô một đức tin dời non chuyển núi!

Trong buổi cầu nguyện chữa lành, chúng tôi kêu cô lên khán đài để được đặt tay cầu nguyện, vì cô được nhiều người biết là một nạn nhân sống sát trong vụ tai nạn xe điện khủng khiếp. Toán cầu nguyện của chúng tôi, gồm có một Giám Mục Ấn Độ, tôi, và một số khách trong Ban Giảng Huấn đến từ Hoa Kỳ, cùng đạt tay cầu nguyện cho cô. Cô té xuống sàn nhà và bắt đầu nghỉ ngơi trong Chúa Thánh Linh. Khoảng mười phút sau, cô đứng dậy, bỏ nạng và tháo bỏ chiếc giầy đặc biệt, rồi lôi từ trong bịch ra đôi giầy cô đã lau chùi sạch sẽ sáng nay và xỏ vào chân rồi bước xuống khỏi khán đài hoàn toàn được chữa lành! Cả hai chân cô lại được dài bằng nhau!

Sau đó tôi hỏi cô: “Chuyện gì đã xảy ra khi con nằm xuống khán đài? Con có cảm thấy gì không?” Cô trả lời: “Con đã nhìn thấy Chúa Giêsu và Mẹ Maria đến với con và đặt tay trên con. Và Chúa Giêsu nói với con: ‘Hãy đứng dậy, con đã được khỏi’.” Cô không còn bị những cơn ác mộng ám ảnh nữa, mới đây (18 năm sau khi được chữa lành) cô nói với tôi rằng, xương sống cô cũng không còn bị trở ngại nữa. Những việc lạ lùng của Chúa thật là vĩ đại, ngay cả ngày nay!

Khi cầu nguyện chữa lành cùng với người khác, dù có hay không có đặc sủng chữa lành, chúng ta vẫn có thể thực hiện được. Cầu nguyện với tấm lòng đơn sơ chân thành, vẫn có thể có hiệu quả. Chúa Giêsu đã nói: Nếu hai người trong các ngươi họp lại kêu xin điều gì, thì Cha Ta trên trời sẽ ban cho các ngươi họp lại kêu xin điều ấy, thì Cha Ta trên trời sẽ ban cho các ngươi.” (Mt 18:19). Trong các chuyến du hành của tôi đến nhiều quốc gia, tôi đã chứng kiến rằng, những cộng đoàn nào người ta thật sự đồng tâm nhất trí với nhau thì trong lúc cầu nguyện chữa lành nhiều bệnh nhân được khỏi, nhưng ở nơi nào cộng đoàn không vững mạnh, thì rất ít trường hợp được chữa lành xảy ra. Như vậy, không chỉ có sự liên hệ giữa sự chữa lành và đức tin mà thôi, nhưng còn có sự liên hệ giữa sự chữa lành với lòng mến yêu, và lòng mến yêu ở trong một nhóm cầu nguyện hoặc một cộng đoàn tín hữu.

 Nguồn Thanhlinh

**********************************

Read More

Đức Khiết Tịnh

Đức khiết tịnh

Hình Minh họa

Khiết tịnh hoặc trinh tiết liên quan hành vi tình dục của nam giới hoặc nữ giới được chấp thuận theo tiêu chuẩn luân lý và văn hóa, văn minh hoặc tôn giáo. Trong thế giới Tây phương, giới hạn này được kết hợp (và thường được dùng hoán đổi nhau) với sự kiêng cữ tình dục, nhất là trước hôn nhân. Tuy nhiên, giới hạn này vẫn phù hợp với mọi người ở các quốc gia, độc thân hoặc kết hôn, giáo sĩ hoặc giáo dân, và có liên quan vượt ngoài sự chừng mực về giới tính.

Trong Do Thái giáo, Kitô giáo, Hồi giáo, và Bahai giáo (Baha'i), các hành vi tình dục đều được giới hạn trong hôn nhân. Với những người chưa kết hôn, khiết tịnh được đồng hóa với sự tiết chế tính dục. Các hành vi tình dục ngoài hôn nhân, như ngoại tình, gian dâm (thông dâm) và mại dâm, đều là tội lỗi.

Theo truyền thống Kitô giáo, khiết tịnh đồng nghĩa với sự thuần khiết về giới tính. Khiết tịnh nghĩa là không có mối quan hệ tình dục nào trước hôn nhân. Điều này cũng có nghĩa là sống chung thủy với chồng hoặc vợ trong hôn nhân. Theo luân lý Công giáo, khiết tịnh được đặt đối nghịch với tội dâm dục, và được coi là một trong bảy nhân đức (*). Kiềm chế ham muốn tình dục được coi là nhân đức. Lý do là ý và ham muốn có thể kết hợp hài hòa với nhau để làm điều tốt.

Quan điểm của Ấn giáo (Hinduism) về tình dục trước hôn nhân có nguồn gốc từ khái niệm về các giai đoạn của cuộc đời. Giai đoạn thứ nhất gọi là Brahmacharya, nghĩa là trinh khiết. Sự độc thân được coi là động thái thích hợp cho cả nam và nữ trong giai đoạn này, giai đoạn tiền hôn nhân. Nhiều tu sĩ Ấn giáo (Sadhus) cũng sống độc thân theo luật nghiêm ngặt. Theo Ấn giáo, việc giao cấu được coi là hành vi thánh của sự sinh sản trong hôn nhân.

Mặc dù các tín đồ Do Thái giáo theo hệ phái Digambara đều sống độc thân, nhưng đa số những người theo đạo Giana (Jains) đều thuộc về hệ phái Shvetambara, được phép kết hôn và sinh con. Đạo đức của đạo Giana đòi hỏi người ta không được làm hại các sinh vật từ trong tư tưởng, lời nói hoặc hành động. Ngoại tình là vi phạm thỏa hiệp luân lý với người phối ngẫu, do đó mà bị cấm, còn gian dâm cũng bị coi là vi phạm tình trạng trinh khiết.

Các giáo huấn của Phật bao gồm Noble Eightfold Path (tạm dịch: Bát Quý Đạo), gồm sự phân chia gọi là “hành động đúng”. Theo Ngũ Huấn (Five Precepts) về đạo đức, các thiện nam tín nữ theo Upāsaka và Upāsikā nên tránh phạm tội về tính dục, còn các tu viện theo Bhikkhu và Bhikkhuni phải giữ khiết tịnh nghiêm ngặt.

Ngũ Huấn của Lão giáo (Taoism hoặc Daoism) bao gồm luật cấm hành vi tính dục, được hiểu là cấm tình dục ngoài hôn nhân đối với các tín đồ, và cấm tình dục đối với các tu sĩ.

Chân phước Mẹ Teresa Calcutta nói rằng tặng phẩm quý giá nhất mà bạn có thể trao cho người phối ngẫu trong ngày cưới là sự trinh tiết. Hãy suy nghĩ về điều đó. Bạn không thể là người duy nhất trên thế giới này có thể trao tặng món quà đó sao? Món quà như thế rất đặc biệt, quý giá hơn cả vàng bạc, thế nên bạn muốn nâng niu nó và bảo vệ nó bằng mọi cách. Bạn chỉ có thể trao món quà này một lần mà thôi, vì thế mà người chồng hoặc người vợ tương lai của bạn chắc chắn là người duy nhất trên thế giới xứng đáng nhận món quà đó một cách trọn vẹn là chính con người của bạn – cả tâm hồn và thể xác.

Nếu các bạn trẻ có quyết định này sớm để giữ trinh tiết cho tới khi kết hôn, họ không phải đối mặt với nỗi giằng co. Họ biết mục đích của mình và sẽ vui lòng làm mọi cách để đạt được ước muốn tốt lành. Họ sẽ cẩn trọng ở mọi nơi và mọi lúc. Họ sẽ đề phòng những chước cám dỗ, mọi tình huống khó khăn, và chuẩn bị tốt để tránh né. Họ sẽ thoải mái trưởng thành và tìm kiếm kế hoạch mầu nhiệm của Thiên Chúa dành cho cuộc đời họ. Họ sẽ không lo lắng về chuyện có kinh nguyệt “trễ”, mang thai, phá thai, ngừa thai, bệnh hoa liễu, bệnh AIDS, và các hậu quả khác về thể lý, tâm lý, tình cảm và tâm linh đối với việc “ăn cơm trước kẻng”. Họ thực sự tự trọng và tôn trọng người yêu, họ tin rằng họ sống theo cách làm đẹp lòng Thiên Chúa. Họ sẽ bảo vệ và tự cứu mình vì người mà Thiên Chúa đã chọn làm người bạn đời nếu hôn nhân là ơn gọi của họ.

Các bạn trẻ nghĩ gì về những điều như vậy? Họ có bao giờ nghe nói tới “trinh tiết”, “khiết tịnh”, “trong sạch”, “thùy mị” hoặc “tự chủ”? Phải chăng các từ ngữ này nghe y như là “ngoại ngữ” vì chẳng có ai sử dụng? Món quà quý giá này là trao tẳng cả con người mình không đáng để giữ riêng cho người phối ngẫu chăng? Thiên Chúa muốn như vậy. Ngài nói với chúng ta rằng đây là điều mà Ngài muốn ở chúng ta vì Ngài yêu thương chúng ta. Và Ngài trao ban cho chúng ta mọi ân sủng cần thiết để chúng ta có thể đạt được đức khiết tịnh.

Điều này rất quan trọng đối với các cha mẹ, trường học và nhà thờ, phải dạy các điều chân thật một cách rõ ràng và động viên lẫn nhau. Nếu không, các bạn trẻ sẽ chẳng bao giờ nghe được những điều này hoặc biết chân lý của Thiên Chúa, vì những điều đó không hề có trên radio, ti-vi, phim ảnh, âm nhạc, mà thế giới cũng không yêu thương hoặc quan tâm chăm sóc trẻ em. Thế nên nhiều bạn trẻ không còn trinh tiết và cũng chẳng tự trọng, vì họ tin rằng nói dối là điều tất nhiên của thế gian. Chúng ta phải cho họ niềm hy vọng và sự tự do của “sự trinh tiết thứ hai”. Họ có thể xin Thiên Chúa tha thứ và được tha thứ. Họ có thể “tái khởi đầu” và thề hứa giữ đức khiết tịnh cho tới lúc kết hôn. Họ cần có cơ hội và sự động viên để bắt đầu lại và thay đổi nhờ Hồng ân của Thiên Chúa.

Nếu chúng ta nhận thấy hôn nhân và tình nghĩa phu thê là phần thánh thiện trong kế hoạch của Thiên Chúa, chúng ta có thể hiểu được tầm quan trọng của đức khiết tịnh. Sự khiết tịnh bảo vệ người ta, củng cố người ta, xây dựng tính cách của người ta, động viên người ta kiềm chế, truyền cảm hứng để người ta tôn trọng, bảo đảm sự tự do, chống lại tính ích kỷ, và thích hợp với mọi người. Không dễ giữ đức khiết tịnh, nhưng có thể giữ được nhờ ơn Chúa. Đức khiết tịnh tái củng cố hôn nhân và làm cho mối quan hệ phu thê tốt đẹp, đặc biệt và thánh thiện. Tính thánh thiện của việc hợp tác với Thiên Chúa trong công cuộc sáng tạo của Ngài là tạo những sinh linh mới, đó là tặng phẩm quý giá chỉ nên chia sẻ trong sự an toàn của mối quan hệ yêu thương, đại lượng và thề hứa. Đó là cách của Chúa, và điều đó xứng đáng chờ đợi, bởi vì tặng phẩm hoàn hảo của tình yêu thuần khiết mà cô dâu và chú rể trao cho nhau trong ngày cưới thực sự là món quà quý giá vô cùng.

TRẦM THIÊN THU (Chuyển ngữ từ ChastityCall.org)

Tuần Thánh – 2013

_______________________________

(*) Theo Giáo lý Công giáo, bảy nhân đức liên quan việc kết hợp của 4 nhân đức chính (thận trọng, công bình, kiềm chế, và can đảm) và 3 nhân đức đối thần (tin, cậy, mến). Các nhân đức này được các Giáo phụ gọi là bảy nhân đức. Sau đó một danh sách khác được phát triển, đôi khi gọi là “bảy thiên đức” (seven heavenly virtues), được đề nghị bởi một thủ lĩnh Kitô giáo tên là Aurelius Prudentius (mất khoảng năm 410 sau công nguyên) trong bài thơ “Psychomachia” (Cuộc Chiến Của Linh Hồn) do ông sáng tác. Bài thơ này có ghi bảy nhân đức đối lập với bảy tội trọng. Các nhân đức đó là Khiết tịnh, Tiết chế, Bác ái, Chuyên cần, Kiên nhẫn, Tử tế, và Khiêm nhường.

Read More

Hoa Mai Yêu Thương

     Ngày xửa ngày xưa, có một cô bé 5 tuổi rất giàu lòng yêu thương. Cô yêu bố mẹ mình, chị mình đã đành, cô còn yêu cả bà con quanh xóm, yêu cả ba ông Táo bằng đá đêm ngày chịu khói lửa để nấu cơm, hầm ngô, nướng thịt cho mọi người ăn. Một lần, thương ba ông Táo, trời đã nóng lại chịu lửa suốt ngày đêm, cô bé ấy đã lấy một gáo nước to dội lên đầu ba ông. Tro khói bốc lên mù mịt, ông Táo già nhất vụt hiện ra nói:

– Cháu thương ta nhưng chưa hiểu ta. Lửa càng nóng, ta càng vui. Cháu mà dội nước thì có ngày ta bị cảm mất.

     Từ đấy, cô bé không dội nước lên đầu ba ông Táo nữa. Nhưng ông Táo già thì thỉnh thoảng lại hiện lên trò chuyện với hai chị em cô bé. Một hôm, vì thương ông, cô em hỏi:

– Ông thích lửa thôi à? Ông còn thích gì nữa không?

– Có chứ! Năm sắp hết, ông phải về trời! Cháu bắt cho ông con cá chép ông cưỡi về Trời thì ông thích nhất. Cô bé liền rủ chị đi bắt cho bằng được một con cá chép về. Cô bỏ ngay vào bếp lửa rồi nói:

– Ông Táo ơi! Chúng cháu biếu ông con cá chép này đây!

Con cá chép vụt biến mất. Tối 23 Tết, quả nhiên hai chị em thấy ông Táo hiện ra, sau đó cưỡi con cá chép bay ra khỏi nhà và bay cao lên trời...

Bố cô bé là một người đi săn thú rất tài giỏi. Ông thường chỉ thích đi săn thú dữ. Ông bảo:

– Còn ác thú thì tôi còn đi săn cho kỳ hết!

     Ông không muốn truyền nghề cho con mình, vì cả hai đều là gái. Nhưng cô em lại rất thích nghề của cha. Mới 5 tuổi mà cô đã xin cha dạy cho mình đủ cả côn quyền và đao kiếm. Cô tuy nhỏ người nhưng nhanh nhẹn vô cùng, người cha còn phải kinh ngạc về sức mạnh của đôi tay cô. Lúc 9 tuổi, cô hăm hở xin theo cha đi săn thú. Người mẹ và người chị lo lắng, nhưng cô bé thưa ngay:

– Con không giết được con mồi bằng một nhát như cha thì con đâm ba nhát, năm nhát, mẹ và chị cứ yên tâm.

     Nói sao làm vậy, cô bé lần đầu theo cha đi săn đã giết ngay được một con lợn lòi rất hung dữ. Trong vùng bỗng xuất hiện một quái vật đầu người mình báo. Bà con ai cũng lo lắng, khiếp sợ. Quái vật này chỉ thích ăn thịt người, nhất là thịt trẻ con. Người cha liền dẫn cô gái nhỏ đi tìm quái vật để giết. Người mẹ và chị can ngăn nhưng không được. Người cha bảo:

– Tôi chỉ cho nó đi theo để xem, còn diệt quái vật là việc của tôi, hai mẹ con đừng lo.

     Hai cha con đi được mấy ngày thì có tin quái vật đã bị người cha giết chết thật. Bữa hai cha con trở về, bà con trong vùng mang rượu, gà và vịt đến làm cỗ ăn mừng. Cô gái nhỏ không quên đặt vào bếp lửa một con cá chép và khấn với ông Táo già:

– Chúng cháu xin gửi biếu ông con chép để thỉnh thoảng ông cưỡi đi chơi.

Ông Táo già lại hiện lên cám ơn cô bé và hỏi:

– Cháu thấy quái vật có sợ không?

– Cháu chỉ thích được cha cháu cho cháu được cùng đánh với nó, nhưng cha cháu không chịu.

     Sau đó, người cha bỗng bị ốm nặng. Người mẹ và hai cô gái hết lòng chăm sóc, bệnh người cha có đỡ nhưng sức khỏe thì không còn được như trước nữa. Vài năm sau, ở vùng trong xa, bỗng xuất hiện một quái vật khác đầu người nhưng mình rắn. Quái vật này có sức khỏe ghê gớm. Nó có thể quấn chết một con bò mộng chỉ trong chớp mắt. Nó cũng thích ăn thịt trẻ con và có thể ăn một lúc mấy đứa. Bà con vùng đó liền cử người ra mời cha con người đã giết quái vật đầu người mình rắn giúp bà con. Người cha nhìn cô gái nhỏ của mình hỏi:

– Liệu con có nhận lời đi giúp bà con được không?

Cô gái nhỏ liền đáp:

– Con xin cha mẹ và chị để cho con đi!

Người cha nói:

– Cha sẽ cùng đi với con, nhưng cha chỉ giúp con thôi. Lần này chính con phải lo diệt quái vật đấy. Người mẹ và chị càng lo lắng gấp bội.

– Ông ơi! Đường từ đây vào đó xa xôi cách trở. Quái vật dữ ác mà con bé thì mới 14 tuổi. Tôi sợ lắm!

– Cha ơi! Cha và em nhận lời, rủi có chuyện gì thì mẹ và con làm sao sống nổi?

Cô gái nhỏ liền thưa:

– Mẹ và chị à, con tuy còn nhỏ nhưng con có đủ sức để diệt quái vật. Bà con đã nhờ lẽ nào mình lại từ chối. Mẹ và chị cứ yên lòng. Cha và con diệt xong quái vật sẽ trở về ngay.

     Thấy không can ngăn được, người mẹ và chị đành lo chuẩn bị mọi thứ cho hai cha con lên đường. Trước đó người mẹ đã may áo mới cho hai con ăn Tết, bây giờ bà liền hỏi cô gái nhỏ:

– Con muốn mẹ nhuộm áo cho con màu gì?

Cô bé nhìn ra ngoài đồi núi rồi đáp:

– Con rất thích màu vàng!

     Người mẹ liền giã nghệ nhuộm cho con một màu vàng thật tươi. Ngày lên đường, cô bé mặc chiếc áo vàng, nhìn càng khỏe, càng đẹp. Cô nói với mẹ và chị:

– Diệt xong quái vật, lúc về con sẽ mặc áo này cho mẹ và chị nhận ra được con ngay từ xa.

Trước khi đi cô gái cũng không quên khấn chào ông Táo và hứa:

– Cháu sẽ trở về kể chuyện diệt quái cho ông nghe.

Ông Táo liền hiện ra nói:

– Chúc hai cha con mau trừ được quái vật. Ông sẽ chờ ngày trở về.

     Hai cha con đi ròng rã hơn một tháng trời mới vào đến nơi có quái vật đầu người mình rắn. Nghỉ ngơi được dăm ba ngày, hai cha con liền đi tìm quái vật để diệt. Hai cha con đánh nhau với nó hai ngày liền mà không diệt nổi. Sức của người cha cứ yếu dần. Cô bé liền thưa với cha:

– Cha ơi! Ngày mai cha cứ để cho con bám sát nó. Con sẽ lấy dao găm đâm đuôi nó dính vào thân cây này, đâm một con dao cắm chặt mình nó vào thân cây khác. Nó không quăng mình đi được thì ta sẽ lựa thế mà chặt đầu nó đi. Người cha biết cách đánh đó hay nhưng rất nguy hiểm. Tin vào tài nghệ của con, ông gật đầu:

– Được! Nhưng con phải đề phòng cẩn thận nếu nó dứt được đuôi ra.

– Cha cứ yên tâm.

     Ngày hôm sau, theo cách đánh ấy, hai cha con quả đã diệt được quái vật. Nhưng trước khi chết nó đã quẫy mạnh một cái, dứt được cái đuôi ra khỏi mũi dao. Sau đó nó liền cuốn ngay lấy người cô bé. Cô bé vừa chặt được cái đầu nó thì cũng bị nó quấn gẫy cả xương mềm nhũn người. Thấy con gái yêu của mình chết, người cha buông rơi thanh kiếm, chạy đến đỡ lấy xác con. Bà con trong vùng cũng vừa chạy đến. Họ đem xác cô gái về chôn cất rồi lập đền thờ. Nhưng cô gái đâu chịu “nằm yên” như vậy. Vì cô biết cha mẹ và chị mình cùng bà con vùng trong, vùng ngoài đều yêu quý mình, mà cô cũng yêu quý và muốn sống với họ. Cô xin Thổ thần (thần Đất) giúp cô biến thành một con chim lông vàng rực rỡ, một con chim chưa ai thấy bao giờ, rồi bay về quê nhà xin gặp ông Táo:

– Ông ơi! Cháu bị quái vật quấn chết. Nhưng cháu mà chết thì cha mẹ và chị cháu làm sao sống nổi! Vậy đêm nay, hăm ba tháng Chạp, ông có về Trời thì ông hãy tâu với Trời cho cháu sống lại.

Ông Táo liền hứa:

– Được, ông sẽ tâu giúp cho cháu.

     Con chim lông vàng rực rỡ liền bay xuống chỗ mẹ và chị đang ngồi, kêu lên mấy tiếng rồi bay đi. Cũng vừa lúc đó người mẹ và chị biết tin là cô gái nhỏ đã không còn nữa. Bà mẹ ngã ra chết ngất bên bếp lửa. Ông Táo liền đưa hai bàn tay ấm nóng áp vào trán cho bà tỉnh lại và nói ngay:

– Bà cứ yên tâm. Đêm nay về Trời, tôi sẽ xin Trời cho cháu sống lại.

Hai mẹ con nghe nói thì mừng quá, liền sụp xuống lạy tạ. Ông Táo đi tối hăm ba thì tối hăm tám ông trở về hạ giới. Ông nói với hai mẹ con:

– Trời rất thương cô bé nhưng cháu chết đã quá ngày, xin sống lại quá chậm. Vì vậy Trời chỉ có thể cứu cho cháu mỗi năm sống lại được 9 ngày.

Hai mẹ con nghe nói buồn lắm nhưng cũng lại mừng. Thôi thì cứ được trông thấy con, thấy em trong giây lát cũng đã đỡ khổ rồi, huống chi lại được thấy trong 9 ngày. Bà mẹ liền hỏi:

– Ông ơi! Bao giờ thì cháu sống lại được?

– Tùy hai mẹ con, cứ cầu Trời sống từ ngày nào, Trời sẽ cho ngày ấy.

– Vậy nhờ ông xin cho cháu sống lại ngay đêm nay!

– Đêm nay thì chưa được, sớm nhất là phải từ đêm mai!

– Vâng, ông xin cho cháu sống lại từ đêm mai vậy!

     Hai mẹ con suốt đêm hôm ấy cứ thức mãi. Cả ngày hôm sau, hai mẹ con đều chẳng muốn làm gì. Chỉ mong cho trời chóng tối. Rồi trời cũng tối. Hai mẹ con hồi hộp đợi, không biết con mình, em mình sẽ sống lại trở về như thế nào. Định khấn gọi ông Táo thì bỗng nghe ngoài cổng có tiếng gọi:

– Mẹ ơi! Chị ơi!

     Hai mẹ con vụt chạy ra và thấy đúng là cô gái nhỏ đã trở về trong chiếc áo vàng vẫn sáng lên, nhìn rất rõ. Ba mẹ con ôm nhau khóc như mưa. Ngày hôm sau, người cha cũng từ vùng xa trở về. Dọc đường, ông thương vợ con nhưng chưa biết sẽ nói gì cho vợ con ở nhà đỡ khổ. Không ngờ khi về đến nhà đã thấy cô gái nhỏ đang nằm ngủ bên cạnh mẹ và chị. Ông dụi mắt tưởng là con bé nhà ai đến chơi. Khi biết cô gái nhỏ đã được sống lại, trở về ông liền ôm chầm lấy con và cứ để cho nước mắt chảy dài trên má.

     Cô gái nhỏ ăn Tết với cha mẹ và chị đúng 9 ngày. Trong những ngày đó, cô gái nhỏ dành làm hết mọi công việc để giúp cha mẹ và chị. Nhưng cả nhà lại không muốn cô gái làm việc gì. Trong 9 ngày, họ sống bù cho cả một năm sắp phải xa nhau. Đến đêm thứ 9, khi trời vừa tối, cô bé vừa kịp ôm lấy cha mẹ và chị để chào ra đi thì người cô bỗng cứ mờ dần như sương khói rồi biến mất. Cả nhà buồn rầu, thương nhớ cô gái nhỏ vô cùng. Nhưng nghĩ đến Tết năm sau, cô sẽ về, mọi người lại an ủi nhau, lại kiên nhẫn chờ đợi.

     Và năm sau, cũng vào chiều 29 tháng Chạp, cô gái nhỏ áo vàng lại trở về ăn Tết với gia đình rồi đến tối mồng 7 Tết lại ra đi. Năm nào cũng thế. Nghe chuyện lạ, người vùng trong liền cử người ra mời cả gia đình vào sinh sống trong đó để bà con được trả ơn và gặp lại cô gái nhỏ đã giúp bà con diệt được con quái vật đầu người mình rắn. Thấy sức người cha đã suy yếu, cả nhà bàn với nhau và nhận lời. Từ đó, cứ vào ngày 29 tháng Chạp hàng năm, cô gái nhỏ áo vàng lại trở về sống đủ 9 ngày Xuân với cha mẹ, với chị và bà con trong vùng.

     Khi cha mẹ và chị đều mất cả, cô gái không về nữa. Cô hóa thành một cây hoa ngay ở ngôi đền bà con đã dựng lên để thờ cô. Cây ấy hầu như cả năm chỉ có lá, nhưng cứ vào khoảng gần Tết, hoa lại nở đầy. Hoa màu vàng tươi như màu áo của cô gái nhỏ ngày trước.

     Hoa vui Tết với bà con khoảng chục ngày rồi rụng xuống đất, biến mất để năm sau lại trở về. Cây hoa ấy ngày nay người ta gọi là cây Mai Vàng. Ngày Tết ở miền Trung và miền Nam, bà con thường mua một cành mai vàng về cắm trên bàn thờ ông bà. Họ tin rằng, có cành mai vàng vừa đẹp nhà vừa vui Tết, lại vừa có thể xua đuổi được hết các loài ma quái trong suốt cả năm.

Lời bàn:

     Sự tích hoa Mai chỉ là một truyền thuyết, nhưng trong đó chứa đựng bài học yêu thương mà chúng ta phải ghi nhớ. Bài học đó dạy chúng ta không chỉ yêu thương đồng loại mà còn phải yêu thương cả các loài động vật và thực vật, đó là chúng ta phải biết bảo vệ thiên nhiên và môi trường sống.

     Cô gái bé nhỏ, nhỏ cả về tuổi và về vóc dáng, nhưng cô bé lại có lòng yêu thương rộng lớn. Cô bé đã sống để yêu thương, và chết cũng vì yêu thương. Người nào có lòng yêu thương thì luôn là con người vĩ đại.

     Đạo Công giáo mệnh danh là Đạo Yêu thương, vì là Đạo của Thiên Chúa Tình Yêu (x. 1 Ga 4:8 & 16). Hai tiếng “yêu thương” là bản tóm lược của Mười Điều Răn. Cả cuộc đời Chúa Giêsu, khởi đầu từ lúc giáng sinh nghèo hèn nơi hang Belem tới lúc chết nhục nhã trên Thập giá tại đồi Can-vê, là “Tấm Thảm Yêu Thương” được dệt bằng Đức Vâng Lời, Lòng Khiêm Hạ và Lòng Thương Xót:

– Lạy Cha, nếu con cứ phải uống chén này mà không sao tránh khỏi, thì xin vâng ý Cha (Mt 26:42).

– Nếu Thầy là Chúa và là Thầy mà còn rửa chân cho anh em, thì anh em cũng phải rửa chân cho nhau (Ga 13:14).

– Chúa hằng thương xót những ai kính sợ Người (Lc 1:50).

     Đức Giêsu xác định rạch ròi: “Anh em hãy yêu thương nhau như Thầy đã yêu thương anh em” (Ga 13:34). Luật Yêu Thương đó được Ngài gọi là “Điều Răn Mới” (Tân ước), vì luật cũ (Cựu ước) là Luật-Báo-Phục-Tương-Xứng:

– Nếu có gây tổn thương, thì ngươi phải lấy mạng đền mạng, mắt đền mắt, răng đền răng, tay đền tay, chân đền chân, vết bỏng đền vết bỏng, vết thương đền vết thương, vết bầm đền vết bầm (Xh 21:23-25).

– Nếu ai làm cho người đồng bào phải mang tật, thì phải xử với nó như nó đã xử với người ta: chỗ gãy đền chỗ gãy, mắt đền mắt, răng đền răng; nó đã làm cho người khác mang tật thế nào, thì người ta cũng sẽ làm cho nó như vậy. Ai đánh chết một con vật, thì phải đền; ai đánh chết người, sẽ bị xử tử (Lv 24:19-21).

– Mạng đền mạng, mắt đền mắt, răng đền răng, tay đền tay, chân đền chân (Đnl 19:21).

     Với tên mắc nợ mà không biết thương xót đồng loại, Chúa Giêsu đã hỏi: “Tên đầy tớ độc ác kia, ta đã tha hết số nợ ấy cho ngươi, vì ngươi đã van xin ta, thì đến lượt ngươi, ngươi không phải thương xót đồng bạn, như chính Ta đã thương xót ngươi sao?” (Mt 18:32). Và đó cũng là câu hỏi mà Chúa Giêsu cũng chất vấn mỗi chúng ta từng giây, từng phút – nhất là trong Mùa Xuân này.

     Cô bé nhỏ kia bị quái vật quấn chết. Cái chết của em là cái chết vĩ đại, em chết nhưng lại vẫn bất tử, vì em chết thay cho cha mẹ, người chị, và dân chúng trong vùng. Em bé gái kia thật dễ thương và đáng khâm phục!

     Chúa Giêsu cũng bị những người thủ ác sát hại vì ghen tức, trong cái chết của Ngài cũng có chúng ta nhúng vào! Nhưng Ngài chết để chúng ta được sống dồi dào (x. Ga 10:10). Chính một người trong Thượng Hội Đồng tên là Cai-pha, làm thượng tế năm ấy, nói: “Thà một người chết thay cho dân còn hơn là toàn dân bị tiêu diệt” (Ga 11:50-51).

     Mùa Xuân lại về, hoa Mai nở rực vàng trên khắp quê hương Việt Nam, nhắc nhở chúng ta về Luật Yêu Thương mà chính Đức Kitô đã truyền dạy và buộc chúng ta phải thực hiện vuông tròn.

     Nguyện xin Chúa Cha xót thương, nguyện xin Chúa Con tha thứ, nguyện xin Chúa Thánh Thần thánh hóa và biến đổi chúng con. Amen.

TRẦM THIÊN THU

Tết Quý Tỵ – 2013

Nguồn: longchuathuongxot.vn

Read More

Học Làm Người

Đăng lúc: Thứ năm - 07/03/2013 06:31 - Người đăng bài viết: tinvui@dmin

Học Làm Người

Có những khoảnh khắc làm ta rưng rưng nước mắt khi nhìn thấy những người nghèo khổ, thiếu thốn cả những gì cơ bản nhất. Cái dư thừa của người này, thậm chí với họ chỉ là… rác, nhưng với người nghèo thì có thể là điều họ khao khát. Quả thật, “một miếng khi đó bằng một gói khi no”… Miếng ăn thêm khi chúng ta no là miếng ăn của người nghèo khổ. Nếu vậy thì chúng ta thiếu nhân đạo! Một danh nhân đã xác định: “Chỉ những ai có lòng thương người thì mới xứng đáng nhận danh hiệu con người”. Câu này đáng để chúng ta suy ngẫm và xem lại chính mình!

Trong một liên hoan phim ngắn tại Berlin (Đức), khi xem phim ngắn Chicken à la Carte (có thể xem ở http://www.cultureunplugged.com/play/1081/Chicken-a-la-Carte), cả ban giám khảo và khán giả đã xúc động khi thấy người cha nghèo ngăn đứa con gái thò tay lấy miếng thịt gà, rồi cả nhà cùng làm dấu, tạ ơn Chúa và cầu nguyện trước khi ăn. Thật ra những miếng thịt gà kia chỉ là những cổ, chân, cánh,… bị gặm dở mà người cha đã lấy từ thùng rác của một nhà hàng sang trọng và đem về cho vợ con ăn.

Yêu thương là luật của Thiên Chúa. Đức Kitô đã chạnh lòng thương hàng ngàn người đi theo mình nên Ngài hóa bánh ra nhiều cho họ được no nê (x. Mt 14:13-21 và 15:32-39). Ngài rất thực tế, không nói suông, cũng không nói bóng gió. Ngài đã bỏ đàn chiên 99 con để đi tìm chỉ 1 con chiên lạc (x. Mt 18:12-14). Đặc biệt là Bát Phúc trong Bài Giảng Trên Núi (x. Mt 5:3-12). Đó là những bài học làm người mà Ngài dạy chúng ta.

Chuyện kể rằng Ðại sư Tinh Vân có một đệ tử, sau khi tốt nghiệp đại học liền đi học Thạc sĩ, rồi lại học Tiến sĩ. Sau nhiều năm dùi mài kinh sử, đệ tử đó hoàn thành luận án tiến sĩ nên vô cùng mừng vui. Một hôm đệ tử đó về vinh qui bái tổ và thưa với ngài Tinh Vân: "Bạch Sư phụ, nay con đã có bằng Tiến sĩ rồi, con còn phải học những gì nữa không?"

Ngài Tinh Vân bảo: “Học làm người”. Học làm người là việc học suốt đời chẳng thể nào tốt nghiệp được. Ngài Tinh Vân cho rằng bất luận là sĩ, nông, công, thương là những người ở tầng lớp có học thức và có tiến bộ, hãy chia sẻ với người khác về những điều mình hiểu biết. Nhưng dù là ai thì vẫn cần phải học không ngừng. Phải tu thân trước, rồi mới đủ uy tín trị quốc, và sau đó mới khả dĩ bình thiên hạ. Đạo Làm Người là đạo quan yếu nhất, dù theo đạo nào và ở cương vị nào thì trước tiên vẫn phải biết Làm Người. Đây là vài “tín chỉ” trong “môn học làm người”:

1. Học Nhận Lỗi. Con người thường không chịu nhận phần lỗi mình, tất cả lỗi lầm đều đổ cho người khác, vì chúng ta cho rằng bản thân mình mới đúng. Thật ra “không biết mình” là lỗi lầm lớn nhất. Đừng nghĩ mình “lớn” thì hoàn hảo và vô tội. Càng lớn càng dễ lỗi lầm vì có thể đổ lỗi cho người dưới. Ðối tượng mà mình nhận lỗi có thể là ông bà, cha mẹ, anh chị em, bạn bè,… và bất kỳ ai trong xã hội, thậm chí là người nhỏ hơn mình và với chính người không tốt với mình. Nhận lỗi như vậy bản thân chẳng mất mát gì, ngược lại còn thể hiện được sự độ lượng của bản thân và được khâm phục. Biết nhận lỗi là một điều rất tốt, là sự tu thân lớn và là một nhân đức.

2. Học Khiêm Nhu. Răng cứng, lưỡi mềm. Nhưng cuối cuộc đời, răng rụng hết mà lưỡi vẫn còn nguyên. Đó là bài học về sự mềm mỏng, khiêm nhu. Được vậy thì đời người mới có thể tồn tại dài lâu, chứ “cứng” thì chỉ thiệt thòi. Tâm hòa là một tiến bộ lớn trong việc tu thân. Có tâm hòa thì mới có nhân hòa. Chúng ta thường hình dung những người cố chấp có tấm lòng và tính cách rất “lạnh”, rất “cứng” như sắt thép vậy. Nếu chúng ta có thể điều hòa hơi thở và tâm tính, dần dần khiến “ngựa chứng” phải thuần thục thì cuộc sống sẽ vui tươi, hạnh phúc và kiên vững.

3. Học Đức Nhẫn. Nhẫn nhục là loại “cỏ quý”, là “bùa hộ thân” đặc biệt. Biết nhẫn một chút thì có thể làm sóng yên biển lặng. Nhường nhịn không phải là chiến bại. Nhẫn để tiêu trừ điều ác. Nhẫn là biết xử sự, biết hóa giải, dùng trí tuệ và năng lực làm cho chuyện lớn hóa nhỏ, chuyện nhỏ hóa không. Muốn sinh tồn thì phải biết nhẫn để có thể phân biệt đúng – sai, thiện – ác, tốt – xấu, thậm chí chấp nhận nó.

4. Học Thấu Hiểu. Không hiểu nhau sẽ nảy sinh những thị phi, tranh chấp, hiểu lầm,... Nên thấu hiểu để biết cảm thông và giúp đỡ nhau. Không cảm thông nhau không thể tha thứ cho nhau, không thể có hòa bình. Tâm phẫn xí tắc bất đắc kỳ chính!

5. Học Khước Từ. Cuộc đời như một chiếc va-li, lúc cần dùng thì xách nó lên, không cần thì đặt nó xuống. Lúc cần đặt xuống lại không đặt xuống, cũng như kéo túi hành lý nặng nề vậy, cuộc đời luôn trĩu nặng. Cuộc đời hữu hạn, biết phục thiện, biết tự trọng và tôn trọng, biết bao dung thì mới làm cho người ta chấp nhận mình, biết khước từ chính mình để có thể sinh tồn.

6. Học Xúc Ðộng. Nhận ra ưu điểm của người khác thì chúng ta nên hoan hỷ, thấy điều không may của người khác nên biết xúc động. Vui với người vui, buồn với người buồn. Trắc ẩn là lòng thương yêu, là thiện tâm. Trên đời có rất nhiều cảnh thương tâm, nhiều cuộc đời rất đáng thương, vô cảm là độc ác.

7. Học Sinh Tồn. Ðể sinh tồn, chúng ta phải biết giữ gìn sức khỏe – tinh thần và thể lý. Tinh thần thoải mái thì thân thể khỏe mạnh, và ngược lại. Thân thể khỏe mạnh không chỉ ích lợi cho bản thân mà còn làm cho gia đình, bạn bè an tâm. Đó cũng là biết sống hiếu đễ với người thân.

TRẦM THIÊN THU

Read More

Lam Chồng và làm cha

Làm chồng và làm cha

Làm Chồng và Làm Cha

Làm chồng và làm cha là hai bổn phận khác nhau, nhưng vẫn nối kết với nhau, vì hai trách nhiệm nhưng chỉ có một người phải thực hiện sao cho vuông tròn.

Muốn làm cha thì dễ nhưng để làm cha thì khó. Đối với con cái, người mẹ quan yếu về lĩnh vực tình cảm, người cha quan yếu về lĩnh vực tính cách. Vai trò nào cũng có tầm vóc riêng, nhưng phải làm sao giáo dục cho con cái biết sống có trách nhiệm, như R. Tagore nói: “Từ thuở ấu thơ đến lúc trưởng thành, những bài học về nghĩa vụ được coi là sự giáo dục toàn diện”.

Nữ giới hướng nội, nam giới hướng ngoại. Đó là quan niệm cổ xưa, bất cân bằng. Nữ là âm, nam là dương. Càn khôn phải có âm dương hòa hợp. Nội hay ngoại đều cần, không thể tuyệt đối bất di bất dịch mà chỉ nhiều hơn hay ít hơn một chút, nội hay ngoại đều có một vị trí nhất định. Thói gia trưởng đã và đang là mối quan ngại đối với phụ nữ trong việc lập gia đình, sinh con, tham gia hoạt động xã hội,… Làm chồng thì đừng áp chế vợ, và làm cha thì đừng đè nén con cái.

Chăm sóc gia đình không chỉ là đưa tiền về nhà với động thái “ban phát”, mà nam giới còn phải cởi mở thân thiện để vợ con không ngại trò chuyện hoặc cảm thấy xa cách. Xã hội ngày nay cần có sự bình đẳng tích cực, cha mẹ cùng chăm sóc con cái. Dĩ nhiên không ai được phép ỷ lại hoặc đùn đẩy trách nhiệm. Đừng tự quan trọng hóa cũng đừng khinh suất!

Sẽ là bình đẳng nếu nam giới biết chia sẻ một nửa công việc chăm sóc gia đình với phụ nữ, nhưng vẫn giữ vai trò “chống mũi chịu sào” của gia đình. Và như vậy, người chồng luôn được người vợ nể trọng, người cha luôn được con cái kính yêu.

Để có được cái nhìn bình đẳng thực sự trong gia đình, chính nam giới phải có sự thay đổi ngay từ trong nếp nghĩ. Thật vậy, càng hiểu biết nhiều thì người ta càng dễ cảm thông và tha thứ. Sự khiêm nhường luôn có hệ lụy với sự khoan dung, còn lòng kiêu ngạo luôn gắn liền với lòng ghen tỵ.

Sống tốt là sống chân thành, không xu nịnh, không vụ lợi hoặc thực dụng, dù là trong các vấn đề sinh tử. Đó là bổn phận làm người. Lão Tử dạy: “Lo thắng người thì loạn, lo thắng mình thì bình”. Sống tốt ngay từ trong gia đình, vì gia đình là nền tảng của đất nước và xã hội, để tạo lập và bảo vệ hạnh phúc đích thực – cái mà không thể mua bằng vàng bạc hay bất cứ loại châu báu nào.

Mọi người đều là thiên thần, nhưng thiên thần chỉ mới có một cánh. Chúng ta có thể bay lên cao được nhờ biết hợp tác, biết đồng lao cộng khổ và cùng chung lưng đấu cật ở mọi hoàn cảnh. Nghèo không sợ và khổ không nao, đó là con người không bao giờ bị khuất phục. Syrius khuyên: “Nên tin vào sự can đảm của mình hơn là sự may mắn”. Không ghen ghét ai và không cầu cạnh ai thì làm gì cũng tốt.

Ca dao Việt Nam có triết lý sống đơn giản nhưng vẫn thâm thúy:

Bề trên lượng cả khoan hồng

Khiến cho bề dưới đem lòng kính yêu

Thiên Chúa luôn đề cao gia đình, vì chính Chúa Giêsu cũng sống trong một gia đình và được cha mẹ chăm sóc. Hôn nhân là một trong bảy bí tích được Thiên Chúa thiết lập. Kinh thánh dạy: “Hãy thảo kính cha mẹ” (Hc 3:1-16). Và rồi Chúa Giêsu đã nêu gương vâng phục cha mẹ (Lc 2:51).

Thánh Phaolô đưa ra lời khuyên về đời sống gia đình: “Người làm vợ hãy phục tùng chồng, như thế mới xứng đáng là người thuộc về Chúa. Người làm chồng hãy yêu thương chứ đừng cay nghiệt với vợ. Kẻ làm con hãy vâng lời cha mẹ trong mọi sự, vì đó là điều đẹp lòng Chúa. Những bậc làm cha mẹ đừng làm cho con cái bực tức, kẻo chúng ngã lòng” (Cl 3:18-21).

Thánh Phaolô cũng nói riêng về trách nhiệm cha mẹ: “Những bậc làm cha mẹ, đừng làm cho con cái tức giận, nhưng hãy giáo dục chúng thay mặt Chúa bằng cách khuyên răn và sửa dạy” (Ep 6:4).

Phàm điều gì là bổn phận và trách nhiệm thì không hề dễ thực hiện, nhưng vẫn phải làm, vì thế mới phải không ngừng cố gắng! Riêng ngày 8-3, quý ông có kế hoạch gì cho “một nửa của mình” hay không???

TRẦM THIÊN THU

Read More